Voeding speelt een grote rol bij jicht, een aandoening waarbij urinezuurkristallen zich ophopen in de gewrichten. Dat klinkt misschien technisch, maar het gevolg is heel concreet: hevige pijn, vaak in de grote teen, de enkel of de knie. Veel mensen weten niet dat wat ze dagelijks eten direct invloed heeft op de hoeveelheid urinezuur in het bloed. Door bewuster te eten, kun je aanvallen voorkomen of minder hevig maken. Dat is geen belofte, maar een feit dat door onderzoek wordt ondersteund.
Hoe urinezuur ontstaat door wat je eet
Urinezuur is een afvalstof die vrijkomt als het lichaam purines afbreekt. Purines zitten van nature in veel etenswaren, maar in sommige producten zitten er opvallend veel van. Rood vlees, orgaanvlees zoals lever en nieren, en bepaalde vissoorten zoals sardines, haring en makreel bevatten veel purines. Als je die regelmatig eet, stijgt het urinezuurgehalte in het bloed. Wanneer er te veel urinezuur is, kan het lichaam het niet snel genoeg afvoeren. Het zuur slaat dan neer als kristallen in de gewrichten, wat de pijnlijke aanvallen veroorzaakt. Frisdranken met fructose, zoals veel limonades en vruchtensappen uit pak, hebben hetzelfde effect. Ze verhogen het urinezuurgehalte zonder dat er purines aan te pas komen. Alcohol, en dan vooral bier, zorgt voor een dubbele belasting: het bevat zelf purines én het remt de uitscheiding van urinezuur door de nieren.
Wat je beter wel op je bord kunt leggen
Niet alle eiwitrijke producten zijn slecht bij jicht. Mager gevogelte zoals kip of kalkoen, en zuivelproducten zoals magere yoghurt, kwark en melk, bevatten weinig purines en zijn veilig om te eten. Sterker nog, onderzoek laat zien dat magere zuivel het urinezuurgehalte licht kan verlagen. Groenten zijn over het algemeen goed te eten, ook als ze purines bevatten zoals spinazie of asperges. Die groenten lijken het urinezuurgehalte veel minder te beïnvloeden dan vlees of vis. Kersen verdienen een aparte vermelding: er zijn aanwijzingen dat kersen en kersensap het risico op een jichtaanval kunnen verminderen. Ze bevatten stoffen die ontstekingen tegengaan. Water drinken is minstens zo belangrijk als wat je eet. Twee tot drie liter water per dag helpt de nieren om urinezuur sneller af te voeren. Thee en koffie zijn ook toegestaan, en koffie zou zelfs een beschermend effect hebben.
Gewicht en leefstijl zijn minstens zo belangrijk
Overgewicht is een van de belangrijkste oorzaken van een verhoogd urinezuurgehalte. Vetweefsel maakt stoffen aan die de nieren belemmeren bij het afvoeren van urinezuur. Afvallen helpt dus direct, maar het is belangrijk dat je dit geleidelijk doet. Heel snel afvallen, zoals bij strenge diëten, kan juist een jichtaanval uitlokken omdat er dan snel veel afvalstoffen vrijkomen. Bewegen helpt bij het op peil houden van een gezond gewicht, maar ook hier geldt: rustig opbouwen. Intensieve inspanning kan tijdelijk het urinezuurgehalte verhogen. Een gevarieerd eetpatroon met veel groenten, peulvruchten, volkoren granen en zuivel, gecombineerd met voldoende drinken, vormt een goede basis. Dat geldt trouwens voor iedereen, niet alleen voor mensen met jicht.
Wat je beter kunt laten staan
Naast rood vlees, orgaanvlees en vette vis zijn er meer producten die je beter met mate kunt eten. Suikerrijke dranken en voedingsmiddelen met veel toegevoegde fructose verhogen het urinezuurgehalte. Denk aan energiedranken, veel soorten frisdrank en bewerkte snoepproducten. Alcohol vraagt om extra aandacht: bier heeft de grootste invloed op het urinezuurgehalte, maar ook sterke drank verhoogt het risico. Wijn lijkt iets minder schadelijk, maar ook dat kun je beter met mate drinken. Het gaat er niet om dat je alles wat lekker is voor altijd moet laten staan. Het gaat om bewuste keuzes maken en weten wat de gevolgen zijn. Wie dat combineert met medicatie die de arts voorschrijft, heeft de beste kans op minder aanvallen en minder pijn op de lange termijn.
Veelgestelde vragen
Mag je helemaal geen vlees meer eten als je jicht hebt?
Vlees hoeft niet volledig van het menu. Mager gevogelte zoals kip of kalkoen is prima in beperkte hoeveelheden. Rood vlees en orgaanvlees kun je beter zoveel mogelijk vermijden, omdat die veel purines bevatten en het urinezuurgehalte verhogen.
Helpt veel water drinken echt tegen jicht?
Ja, voldoende water drinken helpt de nieren om urinezuur sneller af te voeren. Een dagelijkse hoeveelheid van twee tot drie liter water wordt aangeraden. Dit vermindert de kans dat urinezuur zich ophoopt en kristallen vormt in de gewrichten.
Kunnen kersen echt een jichtaanval voorkomen?
Er zijn aanwijzingen dat kersen en kersensap het risico op een jichtaanval kunnen verminderen. Ze bevatten stoffen die ontstekingsreacties afremmen. Het is geen vervanging voor medicatie, maar kersen passen goed in een eetpatroon dat gericht is op het verlagen van urinezuur.
Is frisdrank echt zo schadelijk bij jicht?
Frisdrank met fructose, zoals cola en veel vruchtensappen uit pak, verhoogt het urinezuurgehalte. Dat komt doordat fructose de aanmaak van urinezuur in het lichaam stimuleert. Water, thee en koffie zijn betere alternatieven voor dagelijks gebruik.